Teknoloji dünyasında elektronik atık (e-atık) sorunu her geçen gün büyürken, bazen garajından çıkan çılgın bir mühendis tüm ezberleri bozabiliyor. Son yıllarda adeta küresel bir çevre felaketine dönüşen tek kullanımlık elektronik sigaralar (vape), aslında içlerinde oldukça değerli, yeniden şarj edilebilir lityum-iyon piller barındırıyor. Ancak tüketiciler bunları tek kullanımlık sanıp çöpe atıyor.
İşte İngiliz elektronik mühendisi ve DIY (Kendin Yap) konseptli içerikler üreten YouTuber Chris Doel, hepimizin çöp olarak gördüğü bu cihazların gerçek potansiyelini kanıtlamak için akılalmaz bir projeye imza attı. Daha önce hurda pillerden e-bisiklet yapan ve evinin tüm elektrik ihtiyacını saatlerce off-grid (şebekeden bağımsız) olarak karşılayan Doel, bu kez çıtayı arşa çıkararak 500 adet tek kullanımlık elektronik sigara bataryasıyla bir elektrikli otomobili yola çıkarmayı başardı.
Aynı zamanda Jaguar Land Rover bünyesinde çalışan 26 yaşındaki yetenekli mühendis, bu çarpıcı proje için 2000’li yılların başından kalma kompakt bir elektrikli araç olan Reva G-Wiz’i tercih etti. Fabrika çıkışında ağır ve eski tip kurşun-asit bataryalarla donatılan bu mütevazı şehir aracı, Doel’in sihirli dokunuşuyla yepyeni bir kimliğe büründü.
Projenin çıkış noktası ise oldukça düşündürücü: Doel, sektörün insanları tek kullanımlık ürünlere yönlendirmesini eleştiriyor ve içindeki sapasağlam lityum hücrelerin israfına dikkat çekmek istiyor. Hatta bu pilleri toplamak için yerel mağazaları ve festivalleri gezerek, geri dönüşüme gitmesi gereken binlerce cihazı toplamış.
Çöpe atılmış 500 adet e-sigarayı tek tek parçalayarak içlerindeki pilleri kurtarmak ise tam altı ayını almış. Test edilip sağlamlığı onaylanan bu hücreler, alüminyum korumalı ve 3D yazıcıyla üretilmiş özel bir kasanın içinde paralel ve seri bağlanarak devasa bir güç kaynağına dönüştürülmüş. Doel, lityum pillerle çalışmanın yangın ve patlama riski taşıdığını belirterek, uzmanlık olmadan bu tarz denemelerin kesinlikle yapılmaması gerektiği konusunda da uyarıyor.
Gelelim işin teknik ve en heyecan verici kısmına. Doel’in özenle oluşturduğu bu özel batarya paketi, teorik olarak 2.5 kWh, kullanılabilir olarak ise 2.07 kWh enerji sunuyor. Orijinal 48V sistemin yerini alan bu 50V batarya, aracın invertörünün aşırı akım çekmemesi için yeniden programlanmasıyla G-Wiz’e entegre edildi.
Peki bu derme çatma sistem yolda nasıl bir performans sergiledi? Sonuçlar gerçekten şaşırtıcı. Tek kullanımlık elektronik sigaralardan güç alan araç, saatte 56 kilometre (35 mph) maksimum hıza ulaşmayı başardı. Yaklaşık 27 kilometrelik (17 mil) bir menzil sunan araç, kısa şehir içi seyahatler, örneğin bir fast-food restoranının arabaya servis bölümüne gitmek için gayet yeterli bir performans ortaya koydu.
Üstelik zorlu bir yokuş tırmanışında sistemden anlık 150 Amper akım çekilmesine rağmen, batarya sıcaklığı 30 derecenin altında kalarak güvenilirliğini kanıtladı. Yeniden enerji kazanımını sağlayan rejeneratif frenleme sisteminin de (10A) sorunsuz çalıştığını belirtmeden geçmeyelim.
Projenin belki de en eğlenceli ve teknolojik detayı ise şarj edilme yöntemiydi. Doel, bu devasa batarya paketini doldurmak için günümüzde akıllı telefonlarımızda kullandığımız standart bir USB-C portunu tercih etti.
Yani teknik olarak dünyanın e-sigara pilleriyle çalışan ilk otomobili, aynı zamanda dünyanın ilk USB-C ile şarj olan elektrikli otomobili unvanını da kazandı! Aracın arkasına espri amaçlı bir “vape egzozu” takmayı da ihmal etmeyen Doel, izleyenleri hem güldürdü hem de e-atık konusunda derin bir düşünceye sevk etti.
Sadece İngiltere’de her hafta milyonlarca tek kullanımlık e-sigaranın çöpe atıldığı düşünüldüğünde, bu projenin verdiği sürdürülebilirlik mesajının değeri çok daha iyi anlaşılıyor. Çöp olarak gördüğümüz teknolojiler, doğru vizyon ve mühendislikle bir otomobili bile hareket ettirebilecek güce sahip.
Meta Açıklaması: İngiliz mühendis ve YouTuber Chris Doel, çöpe atılan 500 adet tek kullanımlık elektronik sigara bataryasını geri dönüştürerek Reva G-Wiz model elektrikli bir otomobile güç vermeyi başardı. Dünyanın ilk USB-C ile şarj olan “vape” otomobili, e-atık sorununa dikkat çekiyor.
